Бул жолу мелдешти сиз уюштурасыз. Райондогу мектептерден командалар келет, ар бир команда үч-төрт оюн ойнойт, эң мыктылары кийинки баскычка өтөт. Кимдир бирөө командаларды тайпаларга бөлүп, кимиси ким менен, кайсы талаада жана саат канчада ойной турганын чечип, ар бир эсепти таблицага киргизиши керек. Бул барак мектеп турнирин баскыч менен кантип курууну, ар бир баскычта эмнени пландоо керектигин жана AreaCopa ошол иштин кайсы бөлүгүн өзүнө аларын айтып берет.
Кыргызстандагы мектеп футболу: эки мектеп лигасы
Кыргызстанда «мектеп лигасы» деген ат менен эки башка мелдеш өтөт. Аларды чаташтырбоо керек: уюштуруучусу да, форматы да ар башка.
«Мектеп лигасы» («Школьная лига»). Аны 2021-жылдан бери Федерация Школьной Лиги мамлекеттик спорт департаменти менен бирге уюштурат. Бул бир гана футбол эмес: лигада волейбол, баскетбол жана шахмат да бар. 2022/23-сезондо ага өлкөнүн бардык аймактарынан 2 500 команда жана 40 000ден ашык оюнчу катышкан. Бул сан бардык спорт түрлөрү боюнча жалпы, анын канчасы футболго туура келери айтылган эмес.
«Школьная лига КФС». Кыргыз Республикасынын Футбол союзу (КФС) 2026-жылы баштаган мелдеш, бир гана футбол боюнча. Анда 2017, 2018 жана 2019-жылы туулган окуучулар 5+1 форматында ойнойт: беш талаа оюнчусу жана дарбазачы, кыздар менен уул балдар бир командада — «микс». Оюндун узактыгы 2 × 15 мүнөт. Турнир үч баскычтан турат: райондук баскыч, облустук баскыч жана республикалык финал, ал эми финалда 16 эң мыкты мектеп командасы беттешет. 2026-жылы Бишкекте өткөн сыноо баскычына ар бир райондон 20 командадан катышары жарыяланган.
Эң кичүүлөрдүн жыйынтыктары да жашырылбайт: 2026-жылы май айында Бишкектин мектеп окуучуларынын футбол турниринин жыйынтыгы чыкканда, 2017–2019-жылы туулгандар арасында да 1–4-орундар аталган. Демек таблица бул жерде кошумча нерсе эмес — ата-энелер да, мугалимдер да аны күтүшөт.
Эки лиганын тең өз уюштуруучусу жана өз эрежелери бар. AreaCopa алардын эч бирине тиешеси жок жана алардын куралы эмес. Бул барак башка нерсе жөнүндө: мектебиңиз, районуңуз же клубуңуз ушундай баскычтуу турнирди өзү өткөргөндө, анын тайпаларын, оюн календарын жана таблицасын кантип тартипке салса болот.
Баскыч менен турнир: үч кадам
Баскычтуу турнирдин логикасы жөнөкөй. Ар бир баскыч — өзүнчө кичинекей турнир, анын жыйынтыгы кийинки баскычтын катышуучуларын аныктайт. Сиз уюштурган мелдеш да ушул үлгүнү колдоно алат: адегенде мектептин ичинде класстар арасында, андан кийин мектептер арасында район боюнча, акырында облус боюнча.
1-кадам: райондук баскыч жана тайпалар
Эң көп иш ушул жерде: командалар эң көп, талаалар аз, убакыт чектелүү. Катталган командаларды тайпаларга бөлүңүз. Төрт командалуу тайпада ар бир команда үч оюн ойнойт, тайпада алты оюн болот. Беш командалуу тайпада он оюн, алты командалууда он беш оюн — оюндардын саны n × (n − 1) / 2 формуласы менен эсептелет. Мисалы, 20 команда катышса, төрт командадан беш тайпа чыгат, баары 30 оюн. Кимиси кайсы тайпага түшөрүн чүчүкулак менен чечиңиз, бир мектептин эки командасын ар башка тайпаларга бөлүңүз.
Андан кийин эсептөө башталат: талаалардын саны, оюндун узактыгы жана тыныгуулар. Бир команда катары менен эки оюн ойнобошу керек, эч бир команда бир саат бою бош күтүп турбашы керек, эки талаада бир эле команда бир убакта жазылып калбашы керек. Кичүүлөр үчүн оюндар кыска: «Школьная лига КФС» 2017–2019-жылы туулгандарды 2 × 15 мүнөт ойнотот. Канча оюн чыгарын айлампа системасы жөнүндө макала кененирээк эсептейт.
2-кадам: облустук баскычка ким өтөт
Ар бир тайпадан канча команда өтөрүн турнир башталганга чейин жазып коюңуз: мисалы, тайпалардын жеңүүчүлөрү жана эң мыкты экинчи орундагы команда. Упайлар бирдей болуп калса эмне болорун да алдын ала чечиңиз. Көп колдонулган тартип мындай: упайлар, гол айырмасы, киргизген голдор, андан кийин өз ара беттеш. Бул КФСтин эрежеси эмес, жалпы тажрыйба — өз мелдешиңиздин жобосунда башка тартип жазылса, ошону колдонуңуз. Облустук баскычта командалар ар кайсы райондордон келет, ошондуктан биринчи оюндун убактысын жолду эске алып коюңуз.
3-кадам: республикалык финал
Финалда командалар аз, бирок ар бир оюндун баасы жогору. «Школьная лига КФС» финалына 16 команда чыгат. Мындай финалды, мисалы, төрт командадан төрт тайпага бөлсө болот (24 оюн), андан кийин ар бир тайпадан эки команда чейрек финалга чыгат: чейрек финал, жарым финал, үчүнчү орун үчүн беттеш жана финал дагы 8 оюн кошот. Бул бир гана мисал, лиганын өзүнүн финал форматы эмес. Финалды ата-энелер, мугалимдер жана башка мектептер кылдат карап турат, ошондуктан ар бир жыйынтык дароо бир шилтемеде көрүнгөнү бул баскычта өзгөчө пайдалуу. Ар бир баскычтын эсептөөлөрүн кадам сайын мектеп турнирин үч баскычта уюштуруу жөнүндө колдонмо көрсөтөт.
Оюн календарынын куралы эмнени өзүнө алат — жана эмнени албайт
Эмне керек экенин ачык айтып коёлу. AreaCopa бир баскычты бир турнир катары түзөт: райондук баскыч үчүн бир турнир, облустук баскыч үчүн экинчиси, финал үчүн үчүнчүсү. Баскыч бүткөндө өткөн командалардын аттарын кийинки баскычтын турнирине өзүңүз киргизесиз.
Ар бир баскычта AreaCopa мына бул ишти өзүнө алат:
- Тайпалар жана ким ким менен ойнойт. Командаларды бир жолу киргизесиз, колдонмо аларды 1ден 5ке чейинки тайпага бирдей бөлөт жана оюндардын ырааттуулугун түзөт.
- Талаалар жана башталыш убактысы, бир команда эки талаада бир убакта жазылбагыдай кылып эсептелет. Тайпалык оюндардан кийин кааласаңыз жарым финал, финал же орундар үчүн оюндар кошулат.
- Ар бир баскыч үчүн онлайн таблица. Эсепти талаадан телефон аркылуу киргизесиз, таблица өзү жаңыланат.
- Бир шилтеме жана басып чыгарууга боло турган оюн календары, ошондо ата-энелер жана башка мектептер кийинки оюнду орнотуусуз жана аккаунтсуз телефондон көрүшөт.
Интерфейс кыргызча, колдонмо акысыз жана каттоосуз иштейт. AreaCopa эмнени кылбайт: оюнчулардын туулган жылдарын жана аралаш команданын эрежесин текшербейт, жыйынтыктарды эч бир лигага же федерацияга жөнөтпөйт. Бул сиздин жобоңуздун жана уюштуруучуларыңыздын иши бойдон калат.
Байланыштуу темалар
- Мектеп турнирин үч баскычта уюштуруу: тайпалар, күндүн узактыгы жана өтүүчү командалар эсептөөлөрү менен.
- Айлампа системасы: канча оюн болот, тайпадагы оюндардын санын эсептөө үчүн.
- 5, 7 жана 10 команда үчүн оюн календары, командалардын саны боюнча даяр варианттар.
- Балдар турнири үчүн оюн календары, эгер сизде баскычтуу мелдеш эмес, бир күндүк балдар турнири болсо.