Halı saha turnuvası düzenleme: gruplardan finale

Bu cumartesi organizasyon sende: on iki takım geliyor, 7x7 oynanacak, iki saha ayırttın ve birinin kimin kiminle, hangi sahada, kaçta oynayacağına karar vermesi gerekiyor. Halı saha turnuvası küçültülmüş bir lig değil — sabah başlayıp aynı akşam kupayla biten, sonunda gerçekten bir kazananı olan bir organizasyon. Bu sayfa neyin hangi sırayla yapıldığını, TFF’nin bu turnuva türü için ne dediğini ve hesabın genelde nerede tıkandığını anlatıyor. AreaCopa yalnızca gerçekten işe yaradığı yerde geçiyor.

Halı saha turnuvası, başlı başına bir tür

Çoğu ülkede sentetik çim üzerindeki küçük saha futbolunun ya adı futsaldır ya da hiç adı yoktur. Türkiye’de adı da var, ayrı bir kural kitabı da, başvuru formunda kendi satırı da.

TFF beş turnuva türü tanıyor, halı saha bunlardan biri. Federasyonun HiF Turnuvaları Talimatı (HiF: Herkes için Futbol) Madde 3(1)’de dört tür sıralıyor: “a) 11x11, 10x10, 9x9, veya 8x8 Futbol Turnuvası b) 7x7, 6x6 veya 5x5 Mini Futbol Turnuvası c) Futsal Turnuvası d) Plaj Futbolu Turnuvası”. Aynı talimatın turnuva başvuru dosyası (Ek-2) bunlara beşincisini ekliyor: “Halı Saha Futbol Turnuvası / Bir takımdaki oyuncu sayısı: 7x7, 6x6, 5x5”. Oyun kuralları da formda ayrı ayrı duruyor — “Halı Saha Futbol Oyun Kuralları”, “Futsal Oyun Kuralları”, “Plaj Futbolu Oyun Kuralları”.

Pratikte bu sana üç şey söylüyor. Takım büyüklüğünü 7x7, 6x6 ve 5x5 arasından seçiyorsun ve bunu futsal kurallarına uydurmak zorunda değilsin. Turnuvanın başında bir Turnuva Yürütme Kurulu duruyor: talimat her kurulda bir Turnuva Genel Sorumlusu, bir Kayıt ve İletişim Sorumlusu, bir Müsabaka Sorumlusu ve bir Disiplin Sorumlusu bulunmasını zorunlu tutuyor (Madde 4(1)). Ve fikstür, federasyonun kendi metninde gün başlamadan önce hazır sayılıyor — Müsabaka Sorumlusu “turnuvanın önceden belirlenmiş fikstüre uygun şekilde yürütülmesinden” sorumlu (Madde 4(2)c). Yani talimatın varsaydığı şey tam olarak bu sayfanın konusu.

Başvuru dört takımdan başlıyor — ve hâlâ formla yürüyor

HiF turnuvası olarak düzenleyeceksen eşik alçak: başvuru dört takımdan itibaren yapılabiliyor ve onayı bölgenin HiF Bölge Sorumlusu veriyor. Yol ise dijital değil. Talimat, Kayıt ve İletişim Sorumlusu’nu “turnuva başvuru dosyasının (bkz. Ek-2) doldurularak, katılım formlarının birer örneği ile birlikte, e-mail, faks veya posta aracılığıyla HiF Bölge Sorumlusu’na gönderilmesinden” sorumlu tutuyor (Madde 4(2)b). TFF’nin bu iş için kurduğu herkesicinfutbol.org adresi bugün açılmıyor.

Buradan bakınca durum net: federasyon turnuva türünü tanımlıyor, başvuruyu düzenliyor — fikstür için bir araç vermiyor. Onay geldikten sonra kimin kiminle hangi sahada kaçta oynayacağı yine senin masanda duruyor. Sayfanın geri kalanı tam olarak o kısmı anlatıyor.

Günü kurmanın üç adımı

Adım 1: haftalar öncesinde

Kaç takımın geleceğini ve 7x7 mi, 6x6 mı, 5x5 mi oynanacağını netleştir; saha saatlerini iki uçta payla ayırt. HiF turnuvasıysa başvuru dosyasını ve katılım formlarını bu aşamada tamamla — onayı bekleyen bir fikstürü iki kez yapmak istemezsin.

Sonra takımları gruplara dağıt. On iki takım üç grup demek, dörder takımlı: her grup tek devreli puan usulünde 6 maç üretiyor, her takım 3 maç oynuyor, toplam 18 grup maçı. Seri başlarını belirleyip torbaları ayırdıysan kura çekimini takımların önünde yap; fikstür çekimi turnuvanın ilk halka açık anı ve grupların nasıl oluştuğunu kimsenin sonradan sorgulamamasını sağlıyor. Maç sayısının her takım sayısı için formülü lig usulünde kaç maç oynanır yazısında, 5, 7 ve 10 takımlık hazır kurgular ise 5, 7 ve 10 takımlık fikstür yazısında.

Adım 2: fikstür

Asıl iş burada. Takım sayısı ve gruplar belli; senin karar verdiğin üç şey kaldı: kaç saha, bir maç ne kadar sürüyor ve ilk maç kaçta başlıyor.

Aynı örnekten gidelim. İki saha, maç 2 × 12 dakika, maçlar arasında 6 dakika değişim — yani 30 dakikalık bir slot. 18 grup maçı iki sahada 9 tur ediyor: 9 × 30 = 270 dakika, 4,5 saat. 10:00’da başladıysan grup aşaması 14:30’da bitiyor. Eleme tarafında üç grubun ilk ikisi ve en iyi iki üçüncü çeyrek finale çıkıyor: 4 çeyrek final iki sahada 2 tur, 2 yarı final 1 tur, üçüncülük maçı ile final 1 tur — 4 tur, 2 saat. Gün 16:30’da kupayla kapanıyor. Maç süresini kısaltırsan tur sayısı değil turun uzunluğu değişiyor; bir saha eksilirse tur sayısı ikiye katlanıyor ve aynı gün 26 tura çıkıyor.

Sonra iki şeyi kontrol et, çünkü hesap genelde orada tıkanıyor: bir takım aynı anda iki sahada duramaz, ve hiçbir takım sıradaki maçını kırk dakika beklememeli. Eleme usulünde bir üçüncüsü ekleniyor: bir grubun son maçları aynı turda oynanmalı, yoksa sahaya son çıkan takım kaç golle kazanması gerektiğini bilerek çıkıyor. Bu hesabı bir tablo dosyasından hızlı yapan şey tam olarak bir fikstür üreteci — AreaCopa’da nasıl göründüğüne bakabilirsin. Başlama saatlerini güne yaymanın mantığı turnuva başlama saatlerini planlama yazısında duruyor.

Adım 3: turnuva günü

Organizasyonu tek bir noktaya kur — mesela 1 numaralı sahanın kenarına — ki takımlar kime soracağını bilsin. Fikstürü yazdırıp seyircinin durduğu yere as, aynı sürümü bağlantı olarak takımlara gönder. Süreyi tek kişi merkezden tutsun, her saha kendi başına değil; yoksa gün öğleden sonra dağılıyor. Ve şunu aklında tut: zamanı maçlar değil, maçlar arasındaki değişimler yiyor — maç ne kadar kısaysa değişim o kadar çok. Sonuçlar girildikçe puan durumu ve eleme tarafı kendiliğinden güncelleniyor, kenarda kimsenin elle cetvel tutması gerekmiyor. Günün tam kontrol listesi futbol turnuvası kontrol listesi yazısında; tek güne sığan bir organizasyonun kurgusu ise tek günlük turnuva organizasyonu yazısında.

Puan durumu ve eleme tarafı: burada saklanacak bir şey yok

Halı saha turnuvası bir yetişkin formatı ve sonunda bir kazanan çıkıyor. Puan durumu ile eleme ağacı burada kılıf değil, organizasyonun amacı — takımlar kupa için geliyor. Puan durumu da federasyonun kendi sütunlarıyla tutuluyor: O, G, B, M, A, Y, AV, P.

Geriye turnuva gününün asıl işi kalıyor:

• Kim kiminle oynuyor — grup grup, hangi sırayla ve o turda kimin maçı yok. Takım adlarını bir kez giriyorsun, sonra bütün fikstürde duruyorlar.
• Sahalar ve başlama saatleri, ayırttığın saha saatine sığacak ve hiçbir maç bir diğeriyle çakışmayacak şekilde hesaplanmış.
• Puan durumu ve eleme tarafı, sonuç girildikçe güncellenen — çeyrek finale kimin çıktığı sahanın kenarında tartışma konusu olmuyor.
• Yazdırılabilir bir fikstür ve tek bir bağlantı, böylece oyuncular ve seyirciler sıradaki maçı telefonundan görüyor: üyelik açmadan, uygulama indirmeden.

Bu sayfa daha fazlasını vaat etmiyor. Bir halı saha turnuvasının hesabını baştan sona görmek istersen halı saha turnuvası rehberi yazısına bak. Turnuvan kapalı bir salonda oynanacaksa kurgu biraz değişiyor: salon turnuvası uygulaması.

İlgili konular

• Lig usulünde kaç maç oynanır — grup büyüklüğüne göre maç sayısının formülü.
• 5, 7 ve 10 takımlık fikstür — doğrudan kopyalanabilen hazır kurgular.
• Halı saha turnuvası rehberi — gruplar, maç sayısı ve sahalar sonuna kadar hesaplanmış.
• Futbol turnuvası kontrol listesi — turnuva günü elinde bulunması gerekenler.